Ayasofya Camisi/Müzesi/Kilisesi; Kim İnşaa Etti? Neden Bu Kadar Önemli?

2022-07-05

Ayasofya Camisi/Müzesi/Kilisesi; Kim İnşaa Etti? Neden Bu Kadar Önemli?

AYASOFYA YENİDEN CAMİİ, YENİDEN MÜZE OLUR MU?

''İstanbul'un 1453'te Osmanlı Türkleri tarafından fethinden sonra, fethin sembolü olarak, derhal Ayasofya Kilisesi camiye dönüştürülmüştür.'' (Vikipedi) Bakanlar Kurulu kararıyla 86 yıl önce müzeye dönüştürülen Ayasofya Müzesi, Danıştay'ın söz konusu kararı iptal etmesi ile birlikte Ayasofya, 24 Temmuz Cuma günü Siyasi bir karar ile tekrar camiye çevrildi.

Danıştay'ın yayımladığı kararla, Ayasofya'nın camiden müzeye dönüştürülmesine dair kararı iptal etti.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Ayasofya'nın Diyanet İşleri Başkanlığı'na devrini ve ibadete açılmasını öngören Cumhurbaşkanlığı kararını imzalaması ile Ayasofya'nın 24 Temmuz'da Cuma namazıyla birlikte Müslümanlar için ibadete açılacağı tarihi güne şahit olduk.

Ortodoks Hristiyanlar için bir manastır olarak inşa edildiğinden dolayı bu inanca sahip kişiler için de kutsal olarak kabul ediliyor. Dünyadan tepkiler alan karar Turizme nasıl bir etki yapacağı ise kovid 19 (corona virüs nedeni ile turizmin durması) tartışma konusu olmadı.

Öte yandan Ayasofya'nın, ziyaretçi kabulunde Camii ye giriş kuralları dışında, bir değişiklik olmayacağından. Camii ziyaretleri müze kapsamında olmadığı için ücretsiz girişlerin yoğunluğu artıracağı muhakkaktır. Tabi yoğunluğun bin altı yüz yıllık Ayasofya nasıl etkileyeceği uzmanların görüşü ile kamuoyuna bildirilecektir.

Ayasofya, 1985 yılından beri UNESCO Dünya Kültür Mirası listesinde yer alıyor. Türkçe de Ayasofya, Latince Santa Sophia, aynı zamanda Kutsal Bilgelik Kilisesi veya İlahi Bilgelik Kilisesi olarak adlandırılan katedral, MS 6. yüzyılda Konstantinopolis'te (şimdi İstanbul, Türkiye) Bizans yönetiminde inşa edilmiştir (532-537) imparator Justinian I. Genel fikir birliği ile en önemli

Bizans yapısı ve dünyanın en büyük anıtları ndan biridir.

Ayasofya Ne Zaman İnşaa Edildi?

Ayasofya'nın bugün açıkça görülen yapısının çoğu 6. yüzyılda ( 532-537), Bizans İmparatoru Justinian I döneminde tamamlandı. 

İmparator Konstantin tarafından işgal edilen orijinal kilise 325 yılında, 404'teki bir isyan sırasında yerle bir edildi, daha sonra yeniden inşa edildi ve Justinian bugün var olan binayı işletmeye almadan önce 532'de bir kez daha yıkıldı. O zamandan beri Bizans dönemi boyunca mozaikler eklenmiş, hem Bizans hem de Osmanlı dönemlerinde yapısal değişiklikler yapılmış ve Osmanlı mimarisinin yapının mülkiyeti sırasında İslami mimari gelenekleri ile önemli eklemeler yapılmıştır.

Ayasofya Neden Önemlidir?

Ayasofya, Dünya mirası nın bir parçasıdır. Yapımından sonra neredeyse bir yıl boyunca, Hristiyanlığın en büyük katedrali idi. Bizans dünyası için dini, politik ve sanatsal yaşamın merkezi olarak hizmet etti ve bize döneme ilişkin birçok faydalı bilimsel anlayış sağladı. Fatih Sultan Mehmet'in 1453'te 

Konstantinopolis'i ele geçirip yapıyı bir cami olarak belirlemesi sonrasında da Müslümanlar için önemli bir camii halini aldı. 1934'te müzeye dönüştürülen kadar cami olarak hizmet verirken 24 Temmuz 2020 de tekrar camiye çevrildi.

Ayasofya Osmanlı Döneminde Nasıl Değişti?

Fatih Sultan Mehmet, Hristiyan Ortodoks kilisesi olan Ayasofya'yı yeni feth edilmiş istanbul'da yeterli Müslüman ibadet merkezi olmadığından dolayı 1453'te kenti ele geçirdikten kısa bir süre sonra cami olarak belirledi. Yapıyı, İslami geleneğe uygun hale getiren, Fatih Sultan Mehmet, ahşap bir minare (artık ayakta değil), bir mihrap (Mekke yönünde konumlandırılmış niş), bir minber, bir medrese (okul) ve büyük bir avize ekletti. Daha sonraki eklemeler arasında minarelerin inşası, Hıristiyan mozaiklerinin sıvanarak örtülmesi ve yapısal desteklerin eklenmesi yer alıyor. En çok ziyaret edilen müzeler arasında Ayasofya; Sanat ve mimarlık tarihi açısından dünyanın önde gelen yapılarından biridir ve dünyanın 8. harikası olarak kabul edilir. Bu yapı, 6. yüzyılda Doğu Romalı Philon tarafından dünyanın 8. harikası olarak tanımlandı. Günümüzde Ayasofya, aynı yerde inşa edilen, ancak öncekilerden farklı bir mimari anlayışa sahip üçüncü yapıdır.

Ayasofya Nasıl Yapıldı?

Bu yapı, İmparator Justinianos (527-565) tarafından Travers Anthemios (Aydın) ve Bale İsidorosları (Milatos) için yapılmıştır. Yapım çalışmaları sırasında, iki baş mimar ile birlikte 100 mimar ve çalıştıkları kaynaklarda her bir mimarın emrinde bulunan 100 işçi belirtilmiştir. Ayasofya İnşaatı 23 Şubat 532'de başlamış ve 5 yıl 10 ay gibi kısa bir sürede tamamlanmış ve 27 Aralık 537'de büyük bir törenle ibadete açılmıştır. 916 yaşında iken kilise, 1453 yılında İstanbul'un fethiyle Fatih Sultan Mehmet tarafından camiye çevrilmiş ve 482 yıl boyunca cami olarak kullanılmıştır.1935 yılında Atatürk'ün emri ve Bakanlar Kurulu kararı üzerine Ayasofya kapılarını müze olarak açılmıştır

Ayasofya Neden Camii Oldu?

Müslümanlar da İstanbul'un fethinin simgesi olarak camiye dönüştürülen Ayasofya, 14. yüzyılda İslam aleminin lideri olan Osmanlı İmparatorluğu'nun sembolü oldu. Osmanlı Padişahları, Fatih yadigarı Ayasofya'yı iyi bir tadilat ile Türk-İslam külliyesine dönüştürdü.

İstanbul'u fethetmek, yüzyıllardır Müslümanlar için önemli bir amaç olmuştur. Hz. Muhammed'in “Bir gün İstanbul fethedilecektir, onu fetheden komutan ne güzel komutandır!” demesi, bugün Ayasofya nın yeniden Camii ye dönüştürülmesinin nedenidir.

Ayasofya Camii olarak kaldığı sürece, Osmanlı İmparatorluğu'nda en üst sıradaki protokolün ibadet ettiği en önemli yer, Türkiye Cumhuriyeti döneminde ise sembol halinde kalmaya devam ediyor. İslam aleminde Ayasofya, büyük cami anlamına gelen “Camii Kebir” olarak da biliniyor.

Ayasofya'nın camii olarak kalması, Osmanlı padişahlarının himayesi altında günümüze kadar gelmesi gibi bir avantaj yaratmıştır. ( Tarihte diğer dinlere ait yapıların yok olduğu bir çok örnek var) Sultan Murad döneminde Ayasofya yıkılma tehlikesi geçirince Mimar Sinan yeni destek duvarları ekleyerek Ayasofya'yı yıkılmaktan kurtarmıştır.

Sultan I. Mahmud döneminde kütüphane, çeşme ve sıbyan mektebi  yapıya eklenmiştir. Sultan Abdülmecit döneminde büyük tadilat İsviçreli mimar Gaspare Fossati tarafından, iki yıllık çalışması (1847-49) sırasında kubbeyi yenileyip güçlendirdi.  Rus tarihçi: “Türkler, şehirdeki eserlere ve yapılara Haçlı ordusundan daha anlayışlı davrandılar, daha insani davrandılar, eski eserleri hemen korudular ve onardılar“

Yorum Yaz